گرم نشدن شوفاژ یکی از شایعترین مشکلاتی است که ساکنان ساختمان با آن مواجه میشوند. دلایل مختلفی برای این مشکل وجود دارد که برخی از آنها ساده و پیشپا افتاده هستند مانند وجود هوا در لولهها که با هواگیری شوفاژ بهراحتی قابل حل است.
برخی دیگر نیز نیاز به بررسی بیشتر و تنظیمات دقیقتر دارند. پمپها در موتورخانههای سنتی بهصورت کور عمل میکنند و اطلاعی از دمای محیط بیرون ندارند. خوشبختانه با بهرهگیری از سیستم هوشمند موتورخانه SES فراالکتریک میتوان دمای دیگ و پمپها را بهصورت خودکار و بهینه مدیریت کرد. مشکلات ناشی از خرابی پمپ یا تغییرات ناگهانی هوا را رفع کرد و آسایش ساکنان را تضمین نمود.
عیبیابی سریع بر اساس علائم ظاهری رادیاتور
گاهی مشکلات شوفاژها فقط با نگاه کردن و بررسی رادیاتورها قابل تشخیص است. رادیاتورها و شوفاژها به شما اطلاعات مهمی درباره عملکرد سیستم میدهند. بهعنوانمثال وقتی بخشی از رادیاتور سرد است یا دما به شکل غیریکنواخت توزیع میشود، دلیل آن مشکلاتی مانند وجود هوا در لولهها، گرفتگی مسیر یا رسوب داخلی و تنظیم نادرست پمپ یا دیگ است.
شناخت این علائم به شما کمک میکند سریعتر مشکل را برطرف کنید و از هدررفت سوخت جلوگیری نمائید. در سیستمهای سنتی موتورخانه این علائم گاهی ناشی از تنظیم نبودن صحیح دما و واکنش دیرهنگام به سرد شدن محیط بیرون است. در این شرایط، استفاده از سیستم هوشمندسازی موتورخانه SES فراالکتریک باعث شده رادیاتورها همیشه در دمای مناسب باشند و حتی در صورت خرابی پمپ جایگزین به صورت خودکار وارد مدار شود.
در این تصویر نحوه عملکرد سیستم هوشمند موتورخانه را نشان میدهد که در روزهای مختلف و حتی ساعات متفاوت شبانهروز چه واکنشی را برای گرمایش میتواند داشته باشد.
چرا قسمت پایین رادیاتور سرد و بالای آن داغ است؟
اگر بالای رادیاتور سرد و پایین آن گرم باشد، در این حالت مشکل از وجود هوا است. هوا چون از آب سبکتر است در بالا جمع شده و اجازه نمیدهد آب گرم به پرههای بالایی برسد.
اگر پایین رادیاتور سرد و بالای آن داغ باشد، در این وضعیت یکی از نشانهها میتواند، تجمع رسوب و لجن در کف رادیاتور باشد که با هواگیری حل نمیشود. آب داخل سیستم گرمایشی به مرور زمان دارای املاح و ذرات فلزی میشود که اصطلاحاً به آن «لجن» میگوییم. این مواد به دلیل سنگینی، در پایینترین نقطه رادیاتور تهنشین میشوند.
این رسوبات مانند یک سد عمل کرده و مسیر گردش آب در بخش پایینی را مسدود میکنند. به همین دلیل آب گرم فقط از بخشهای بالایی که هنوز باز هستند عبور میکند و نیمه پایینی سرد باقی میماند.
البته این مورد یکی از دلایل هست و ممکن است دلایلی همچون:
- توزیع ناهماهنگ آب بین رادیاتورها
- ضعیف شدن پمپ سیرکولاسیون
- جابهجا بسته شدن لولههای رفت و برگشت
فلذا در این حالت باید یکی از این اقدامات را انجام دهید:
- مدارشویی یا شستشوی رادیاتور با فشار آب
- بررسی باز بودن شیر پایین یا همان شیر برگشت رادیاتور
- بالانس کردن سیستم تا آب با فشار به رادیاتورهای دورتر هم برسد.
علت گرم نشدن یکی از رادیاتورها
اگر فقط یک رادیاتور سرد است اما بقیه رادیاتورها بهخوبی گرم میشوند، مشکل معمولاً موضعی است. شایعترین دلایل شامل بسته بودن یا نیمهباز بودن شیر رفت یا برگشت رادیاتور، قفل شدن سوزن شیر ترموستاتیک، یا گرفتگی و رسوب در همان مسیر خاص است.
در این شرایط ابتدا مطمئن شوید شیر رادیاتور کاملاً باز است، سپس هواگیری را انجام دهید. اگر مشکل حل نشد احتمال دارد بالانس هیدرولیکی سیستم بههم خورده باشد.
بالانس نبودن یعنی اینکه، اگر رادیاتورهای نزدیک به پکیج خیلی داغ هستند اما رادیاتورهای دورتر سرد میمانند، سیستم بالانس نیست. باید شیر برگشت (پایینی) رادیاتورهای نزدیک را کمی ببندید تا آب مجبور شود با فشار بیشتری به سمت رادیاتورهای انتهایی حرکت کند.
علت سرد بودن تمام رادیاتورها با وجود روشن بودن موتورخانه
سرد بودن همه رادیاتورها در حالی که موتورخانه روشن است، نشانه یک مشکل اساسی در گردش یا کنترل گرمایش است. این مشکل میتواند به دلیل کار نکردن پمپ سیرکولاتور، تنظیم اشتباه ترموستات دیگ، پایین بودن دمای دیگ، یا رعایت نشدن اختلاف دمای استاندارد بین پمپ و مشعل (دلتا تی) باشد.
در موتورخانههای سنتی سیستم هیچ اطلاعی از دمای محیط بیرون ندارد و ممکن است دیگ با دمای کم کار کند. سیستمهای هوشمند مانند SES فراالکتریک با سنسورهای محیطی قبل از سرد شدن ساختمان دمای دیگ را افزایش میدهند و در صورت خرابی پمپ، پمپ رزرو را وارد مدار میکنند تا گرمایش کل ساختمان قطع نشود.
مشکلات فنی رایج در تجهیزات و لولهکشی
درکنار مشکلات سطحی رادیاتورها بسیاری از مشکلات گرم نشدن شوفاژها ناشی از عیوب فنی در تجهیزات و لولهکشی موتورخانه است. این مشکلات بهصورت گرم نشدن کامل رادیاتورها، نوسان دما یا افزایش مصرف انرژی ظاهر میشوند. تشخیص سریع آنها به شما کمک میکند از آسیبهای جدی به تجهیزات جلوگیری کنید.
نقش حیاتی پمپ سیرکولاتور و علائم خرابی آن
پمپ سیرکولاتور وظیفه گردش آب گرم در مدار شوفاژ و دیگ را برعهده دارد. اگر پمپ درست کار نکند جریان آب قطع یا محدود میشود و رادیاتورها سرد میمانند. علائم خرابی این قطعه شامل:
- کاهش محسوس دمای رادیاتورها
- صدای غیرعادی یا لرزش پمپ
- یکسره کار کردن یا خاموش و روشن شدن مکرر
در سیستمهای سنتی تشخیص این مشکل گاهی وقتگیر است اما در موتورخانه هوشمند پمپها تحت بررسی دائمی هستند و اگر یک پمپ خراب شود بلافاصله پمپ جایگزین بهصورت خودکار وارد مدار میشود تا هیچ رادیاتوری سرد نماند.
رسوبگرفتگی مبدلها و مسدود شدن مسیر بایپاس
رسوب و گل و لای نیز میتواند مسیرهای آب گرم، مبدلها و مسیرهای بایپاس را مسدود کند و باعث گرم نشدن یک یا چند رادیاتور شود. در این حالت حتی افزایش دمای دیگ هم جوابگو نیست، چون آب گرم به درستی توزیع نمیشود. سیستم SES با مانیتورینگ جریان و دما هشدارهای بهموقع برای انسداد مسیرها و کاهش کارایی ارائه میدهد.
تاثیر افت فشار آب (بار سیستم) بر گردش گرما
افت فشار آب در موتورخانه به دلیل نشتی، هواگیری ناقص یا حجم آب کم باعث کاهش قدرت گردش آب در سیستم و کاهش راندمان گرمایش میشود. درنتیجه حتی در دیگهای با دمای مناسب رادیاتورها سرد باقی میمانند. SES با مانیتورینگ فشار و دما میتواند مشکلات فشار را شناسایی کرده و به صورت هوشمند جریان پمپ را تنظیم کند تا دمای مطلوب حفظ شود.
خطای انسانی و تنظیمات نادرست
یکی از اصلیترین دلایل سرد بودن ساختمانها در فصل سرما تنظیمات نادرست و خطای انسانی در موتورخانههای سنتی است. در سیستمهای قدیمی مدیر یا تکنسین تنها براساس یک عدد ثابت روی ترموستات اقدام به تنظیم دما میکند، بدون اینکه به تفاوت دمای در طول روز و شب و نیاز ساختمان توجه کند. این مشکل باعث میشود شوفاژها دیر روشن شوند، بعضی واحدها سرد بمانند و انرژی به هدر رود.
عدم تناسب دمای دیگ با سرمای محیط
در موتورخانههای سنتی ترموستات دیگ یا آکوستات مستغرق روی یک عدد ثابت تنظیم میشود. وقتی هوا ناگهان سرد میشود دیگ دیر روشن شده و خانه سرد میماند. وقتی هوا گرم است، دیگ باز هم کار میکند و سوخت هدر میرود. اما در موتورخانههای هوشمند این مشکل را با سنسورهای محیطی و تنظیم هوشمند دمای دیگ حل میکند. سیستم هوشمندسازی قبل از اینکه خانه سرد شود دیگ را گرم کرده و همواره دمای ساختمان را در محدوده آسایش حفظ میکند.
بالانس نبودن شیرهای رفت و برگشت در واحدهای مختلف
گاهی برخی واحدها یا رادیاتورها گرم و برخی سرد هستند حتی اگر دیگ به درستی کار کند. علت این مشکل بالانس نبودن شیرهای رفت و برگشت در مدار شوفاژ است. تنظیم دستی شیرها اغلب زمانبر و دشوار است. SES با کنترل هوشمند جریان پمپها و زمانبندی دقیق، دمای هر واحد را بهینه کرده و تعادل را بین واحدها حفظ میکند. در نتیجه تمام رادیاتورها بهصورت یکنواخت گرم شده و هیچ واحدی سرد نمیماند.
سیستم کنترل هوشمند موتورخانه (SES) چیست؟
سیستم هوشمندسازی موتورخانه SES فراالکتریک یک راهکار هوشمند برای موتورخانههای مرکزی است. این سیستم دما و عملکرد دیگ، پمپها و شوفاژها را بهصورت خودکار و دقیق مدیریت میکند. با استفاده از سنسورهای محیطی نصب شده در ساختمان، SES دمای بیرون و داخل را بهطور لحظهای بررسی کرده و قبل از سرد شدن خانه دیگ و پمپها را تنظیم میکند تا همواره دمای آسایش حفظ شود.
این سیستم باعث میشود دیگر نیازی به حدس و گمان یا تنظیم دستی ترموستات نباشد و مصرف سوخت بهینه شود. علاوه بر این، SES دارای ویژگیهای پیشرفتهای است که مشکلات رایج موتورخانههای سنتی را حل میکند.
به این ترتیب، SES موتورخانه را از یک سیستم دستی به یک سیستم هوشمند و ایمن تبدیل کرده که گرما و آسایش را تضمین میکند.
سوالات متداول
آیا برعکس بستن شلنگهای رفت و برگشت باعث گرم نشدن رادیاتور میشود؟
بله، اگر مسیر رفت و برگشت جابهجا شود آب گرم به رادیاتور نمیرسد و شوفاژ سرد میماند.
چرا بعد از هواگیری رادیاتور باز هم شوفاژ سرد است؟
اگر بعد از هواگیری همچنان شوفاژ شما سرد است، نشاندهنده این است که مشکل از محبوس شدن هوا نبوده و اختلالی در گردش صحیح آب گرم وجود دارد.
علت صدای شرشر آب داخل رادیاتور چیست و آیا ربطی به گرم نشدن دارد؟
صدای شرشر آب معمولاً به دلیل گیر افتادن هوا در داخل رادیاتور ایجاد میشود که مانع گردش صحیح آب گرم میگردد. با انجام یک هواگیری ساده میتوانید این هوا را تخلیه کنید تا هم صدا قطع شود و هم رادیاتور به خوبی گرم شود.
آیا سیستم هوشمند موتورخانه مشکل سرد شدن واحدهای طبقات آخر را حل میکند؟
سرد شدن طبقات آخر معمولاً ناشی از افت سطح آب در منبع انبساط یا ضعیف بودن پمپ است و سیستم هوشمند به تنهایی این ایراد فیزیکی را برطرف نمیکند. کاربرد اصلی سیستم هوشمند، مدیریت مصرف انرژی و تنظیم دمای تجهیزات بر اساس شرایط محیط است.
تفاوت سرد بودن رادیاتور پنلی و پرهای در چیست؟
دلیل سرد شدن در هر دو نوع رادیاتور (مثل تجمع هوا یا رسوب) یکسان است، اما تفاوت اصلی در زمان بروز نشتی و خرابی است. اگر رادیاتور پرهای سوراخ شود میتوان فقط پره آسیبدیده را عوض کرد، اما رادیاتور پنلی سوراخشده باید کاملاً تعویض گردد.
چگونه بفهمیم پمپ موتورخانه گریپاژ کرده و آب را نمیچرخاند؟
برای تشخیص این مشکل، به پمپ نزدیک شوید و بررسی کنید که آیا لرزش و صدای ملایمِ کار کردن را دارد یا خیر. اگر پمپ هیچ صدا و لرزشی ندارد یا موتور میچرخد اما به دلیل شکستگی کوپلینگ آب جابهجا نمیشود، پمپ گیرپاژ کرده یا آسیب دیده است.
آیا بستن شیر بایپس (By-pass) باعث گرم شدن رادیاتورها میشود؟
شیر یا سوپاپ بایپاس (یک مسیر فرعی ایمنی در پکیج) وظیفه تنظیم و روانی گردش آب را دارد و در صورت خرابی یا باز ماندن، آب قبل از رسیدن به رادیاتور به سیستم برمیگردد. اگر این قطعه دچار مشکل شود مسیر آب مختل شده و شوفاژها سرد میمانند، بنابراین عملکرد صحیح آن باید توسط متخصص بررسی شود.
دمای مناسب دیگ برای اینکه شوفاژها کامل داغ شوند چند درجه است؟
برای پکیجها بالاترین دمای پیشنهادی در فصل زمستان معمولاً ۶۰ تا ۶۵ درجه و نهایتاً ۷۵ درجه سانتیگراد است تا رادیاتورها کاملاً داغ شوند. در موتورخانهها نیز متخصصان معمولاً دمای دیگ را روی ۷۰ درجه و دمای پمپ را روی ۶۰ درجه تنظیم میکنند.
چرا رادیاتور حوله خشککن گرم است اما رادیاتور اتاق خواب سرد است؟
این تفاوت دما معمولاً به دلیل «بالانس نبودن» سیستم توزیع آب یا فاصله زیاد رادیاتور اتاق خواب از پکیج رخ میدهد. برای حل آن باید شیر برگشتِ رادیاتورهای نزدیکتر (مثل حولهخشککن) را کمی ببندید تا آب با فشار بیشتری به رادیاتورهای دورتر برسد.
آیا هواگیری باید زمانی که پمپ روشن است انجام شود یا خاموش؟
عملیات هواگیری حتماً باید زمانی که پمپ دستگاه (پکیج یا موتورخانه) خاموش است، انجام شود. روشن بودن پمپ باعث میشود چرخش آب، هوا را در مدار پخش کند (شلاق کردن هوا) و به جای خروج، هوای بیشتری وارد سیستم شود.
تاثیر سنسورهای محیطی (SES) بر یکنواختی گرمای ساختمان چیست؟
سیستمهای هوشمند (SES) با استفاده از سنسورهایی که دمای بیرون (ضلع شمالی) و داخل را میسنجند، دمای آب شوفاژ را به صورت لحظهای تنظیم میکنند. این کار باعث میشود گرمای ساختمان بر اساس تغییرات هوای بیرون کاملاً یکنواخت بماند و از اتلاف انرژی جلوگیری شود.
علت سرد و گرم شدن مداوم (نوسانی) رادیاتورها چیست؟
نوسان دمای رادیاتورها میتواند به دلیل تنظیم نبودن شناور منبع انبساط در موتورخانه یا نوسانات فشار گاز ورودی باشد. همچنین خرابی سنسورهای حرارتی (NTC) و رسوبگرفتگی مبدلها باعث قطع و وصل شدن زودهنگام پکیج و سرد و گرم شدن سیستم میشود.
آیا جرمگیری رادیاتور را خودمان میتوانیم انجام دهیم؟
شستشوی ساده رادیاتور با آب (مدارشویی) را میتوانید خودتان با باز کردن رادیاتور و تخلیه آب سیاه و لجن آن در حمام یا حیاط انجام دهید. اما رسوبزدایی اصلی دستگاه و لولهها با استفاده از اسید و مواد شیمیایی، کاری تخصصی است و باید توسط سرویسکار انجام شود.
نقش شیر زانویی پایین رادیاتور در گرم نشدن شوفاژ چیست؟
شیر پایین رادیاتور (شیر برگشت یا آلنی) مسیر خروج آب از رادیاتور را کنترل میکند که بسیاری از افراد از وجود آن بیاطلاع هستند. اگر این شیر بسته یا نیمهبسته باشد، چرخش آب کاملاً متوقف شده و رادیاتور سرد میماند؛ پس حتماً با آچار آلن آن را کاملاً باز کنید.
اگر فشار بار پکیج روی صفر باشد رادیاتور گرم میشود؟
خیر؛ سیستم گرمایشی برای به گردش درآوردن آب در رادیاتورها نیازمند حفظ حداقل فشاری بین ۱.۵ تا ۲ بار است. اگر عقربه فشار روی صفر یا کمتر از ۱ باشد، آب با قدرت کافی پمپاژ نمیشود و باید شیر پرکن زیر دستگاه را باز کنید.
آیا طول زیاد لولهکشی باعث نرسیدن گرما به رادیاتور دورتر میشود؟
بله، اگر فاصله یک رادیاتور از منبع گرمایش بسیار زیاد باشد، آب داغ تا رسیدن به آن حرارت خود را از دست میدهد. همچنین ضعیف بودن پمپ باعث میشود دستگاه توان کافی برای پرتاب آب به انتهای مسیرهای طولانی را نداشته باشد.
چگونه قفل هوایی (Air Lock) در لولهها را تشخیص دهیم؟
اگر لولهکشی در مسیر خود دارای پستی و بلندی غیراصولی (شبیه U برعکس) باشد، هوا در نقطه مرتفع جمع شده و یک «چاله هوایی» ایجاد میکند. در این حالت جریان آب متوقف میشود و لوله رفت تا یک نقطه داغ است، اما بعد از آن کاملاً سرد میماند.
آیا نصب اشتباه شیر ترموستاتیک باعث سرد ماندن رادیاتور میشود؟
بله، علاوه بر خرابی خود شیر، گیر کردن «پین» (میله فلزی کوچک زیر کلاهک) در شیرهای ترموستاتیک به دلیل رسوب، مانع از عبور آب میشود. در این حالت با وجود اینکه دستگیره شیر را چرخاندهاید، مسیر داخلی همچنان بسته است و رادیاتور گرم نمیشود.
زمان استاندارد گرم شدن شوفاژها بعد از روشن کردن موتورخانه چقدر است؟
زمان دقیق گرم شدن به متراژ ساختمان، قدرت پمپ و فاصله رادیاتورها بستگی دارد و عدد ثابت و مشخصی برای آن وجود ندارد. اما اگر پمپ سالم باشد و سیستم هوا نداشته باشد، معمولاً اندکی پس از روشن شدن دستگاه، گردش آب حس شده و پرهها داغ میشوند.
آیا سیستم هوشمند میتواند تشخیص دهد کدام پمپ خراب است؟
سیستمهای هوشمند تمامی قطعات موتورخانه از جمله پمپها را به صورت مداوم پایش و عیبیابی میکنند. حتی با استفاده از این سیستم میتوانید در صورت خرابی یک پمپ، آن را از مدار کنترل حذف کنید تا سیستم با پمپهای سالم به کار خود ادامه دهد.